दरवर्षी JEE, NEET, CET तसेच इतर विविध स्पर्धात्मक प्रवेश परीक्षांचे निकाल जाहीर झाल्यानंतर “टक्केवारी (Percentage)” आणि “पर्सेंटाइल (Percentile)” या दोन संज्ञांबाबत विद्यार्थी व पालकांमध्ये मोठा संभ्रम निर्माण होत असतो. अनेक जण पर्सेंटाइलला थेट टक्केवारी समजतात. मात्र या दोन्ही संकल्पना पूर्णपणे वेगळ्या असून त्यांचा अर्थ आणि उपयोगही वेगळा आहे. त्यामुळे प्रवेश प्रक्रियेदरम्यान या दोन संज्ञांतील फरक समजून घेणे अत्यंत आवश्यक असल्याचे शिक्षण क्षेत्रातील तज्ज्ञांनी स्पष्ट केले आहे.
टक्केवारी म्हणजे काय?
टक्केवारी (Percentage) म्हणजे विद्यार्थ्याने एकूण गुणांपैकी किती गुण मिळविले याचे प्रमाण होय. उदाहरणार्थ, एखाद्या विद्यार्थ्याला १०० पैकी ७५ गुण मिळाले तर त्याची टक्केवारी ७५ टक्के होते. ही विद्यार्थ्याच्या प्रत्यक्ष गुणांवर आधारित गणना असते.
पर्सेंटाइल म्हणजे काय?
पर्सेंटाइल (Percentile) म्हणजे विद्यार्थ्याने इतर सर्व विद्यार्थ्यांच्या तुलनेत मिळविलेले स्थान. यात विद्यार्थ्याचे प्रत्यक्ष गुण महत्त्वाचे नसून इतर विद्यार्थ्यांच्या तुलनेत त्याची कामगिरी किती चांगली आहे, हे दर्शविले जाते.
उदाहरणार्थ, एखाद्या विद्यार्थ्याचा पर्सेंटाइल ९५ असेल तर त्या विद्यार्थ्याने परीक्षेला बसलेल्या १०० विद्यार्थ्यांपैकी ९५ विद्यार्थ्यांपेक्षा चांगली कामगिरी केली आहे, असा त्याचा अर्थ होतो.
प्रवेश परीक्षांमध्ये पर्सेंटाइलला अधिक महत्त्व
JEE, MHT-CET, NEET आणि इतर राष्ट्रीय स्तरावरील प्रवेश परीक्षांमध्ये लाखो विद्यार्थी सहभागी होतात. अशा परिस्थितीत प्रश्नपत्रिकेची अवघडपातळी, वेगवेगळ्या सत्रांतील फरक आणि विद्यार्थ्यांची संख्या लक्षात घेऊन निकाल पर्सेंटाइलच्या आधारावर जाहीर केला जातो. त्यामुळे सर्व विद्यार्थ्यांचे न्याय्य मूल्यमापन करणे शक्य होते.
विशेषतः JEE Main सारख्या परीक्षांमध्ये अनेक सत्रांमध्ये परीक्षा घेतली जाते. प्रत्येक सत्रातील प्रश्नपत्रिकेची कठीणता समान असेलच असे नाही. त्यामुळे विद्यार्थ्यांना समान संधी मिळावी यासाठी ‘नॉर्मलायझेशन’ पद्धतीद्वारे पर्सेंटाइल निश्चित करण्यात येतो.
केवळ टक्केवारी पाहून निष्कर्ष काढू नका
शिक्षण तज्ज्ञांच्या मते, बोर्ड परीक्षेतील गुण आणि प्रवेश परीक्षेतील पर्सेंटाइल यांची थेट तुलना करणे चुकीचे आहे. बोर्ड परीक्षेत विद्यार्थ्याचे ज्ञान आणि अभ्यासाचे मूल्यमापन होते, तर स्पर्धा परीक्षांमध्ये वेग, अचूकता, तर्कशक्ती आणि इतर विद्यार्थ्यांच्या तुलनेतील कामगिरी यावर भर दिला जातो.
अफवांपासून दूर राहण्याचे आवाहन
निकाल जाहीर झाल्यानंतर अनेकदा सोशल मीडियावर चुकीची माहिती, अफवा आणि दिशाभूल करणारे संदेश व्हायरल होतात. त्यामुळे विद्यार्थी आणि पालकांनी कोणत्याही अप्रमाणित माहितीस बळी न पडता अधिकृत संकेतस्थळावरील माहितीवरच विश्वास ठेवावा, असे आवाहन करण्यात आले आहे.
मानसिक ताण टाळणे गरजेचे
निकालानंतर पर्सेंटाइल आणि टक्केवारी याबाबत गैरसमज निर्माण झाल्यामुळे अनेक विद्यार्थी मानसिक तणावाखाली जातात. त्यामुळे पालकांनीही मुलांवर अनावश्यक दबाव न टाकता त्यांना योग्य मार्गदर्शन करणे आवश्यक आहे. प्रत्येक विद्यार्थ्याची गुणवत्ता वेगळी असते आणि एकाच निकालावरून त्याच्या भविष्यासंदर्भात निष्कर्ष काढणे योग्य नाही.
तज्ज्ञांचा सल्ला
प्रवेश प्रक्रियेदरम्यान विद्यार्थ्यांनी केवळ टक्केवारीकडे न पाहता संबंधित परीक्षेतील पर्सेंटाइल, गुणवत्ता यादी (Merit List), कट-ऑफ आणि प्रवेश नियम यांचा अभ्यास करावा. यामुळे योग्य महाविद्यालय व शाखा निवडताना अचूक निर्णय घेणे शक्य होते.
थोडक्यात फरक
- टक्केवारी (Percentage): एकूण गुणांपैकी मिळालेल्या गुणांचे प्रमाण.
- पर्सेंटाइल (Percentile): इतर विद्यार्थ्यांच्या तुलनेत विद्यार्थ्याचे स्थान किंवा क्रमवारी.
प्रवेश परीक्षांचा निकाल समजून घेताना या दोन्ही संकल्पना स्पष्टपणे समजून घेतल्यास विद्यार्थी, पालक आणि सर्वसामान्य नागरिक निकालाचा योग्य अर्थ लावू शकतील आणि अनावश्यक संभ्रम टाळता येईल.
About the Author
